Rotterdam - Pas nog meldde zich een man die aan de overkant - in zwemparadijs Tropicana - zijn vriendin ten huwelijk wilde vragen. Niet middels de gebruikelijke knieval plus het bijbehorende verzoek, maar door een tekst te laten verschijnen op de gevel van de Toren op Zuid, dat markante, een beetje vooroverhellende KPN-gebouw aan de voet van de Erasmusbrug.

Kan het origineler?

Toch, zegt regisseur en programmeur Rob Dielissen, is het verzoek van de bruidegom in spe vriendelijk doch beslist afgewezen. ,,Persoonlijke boodschappen en reclames mogen niet,'' luidt namelijk de voorwaarde die aan de uitingen op de 'screen of dream' is verbonden. Alleen KPN zelf mag reclame maken op de nu al veelbesproken 'groene lichtjeswand' op de Kop van Zuid.

Dielissen, in het dagelijks leven docent aan de Willem de Kooning Academie aan de Blaak, heeft zijn werkkamer op de derde verdieping van de Toren op Zuid. In de hoek staan twee computers gebroederlijk naast elkaar; op de linkse sleutelt hij aan de figuurtjes en animaties, de rechtse bestuurt het systeem. In totaal 896 rechthoekige lampen aan de voorkant van het gebouw worden van hier uit opgelicht.

Vijftig procent van de tijd gebruikt KPN de 'lichtwand' voor allerlei boodschappen. Twintig procent is voor de gemeente Rotterdam, en de rest kan door Dielissen, zijn studenten of kunstenaars worden ingevuld. Inhoud en kwaliteit van de vertoonde beelden staan voorop. ,,We zijn onze eigen jury,'' legt hij uit.

Ofschoon het scherm er hypermodern en gestroomlijnd uitziet, heeft het zijn beperkingen. Het rechthoekje, waar de projecties op moeten, is te klein om er gedetailleerde afbeeldingen op te krijgen. ,,Je lost dat op,'' zegt Dielissen, ,,door met een krachtig ontwerp te komen. Zo simpel mogelijk.''

Etmaal

Dat lukt, nu twee maanden na de start, al aardig. In de computer zitten enkele tientallen 'filmpjes' en stilstaande figuurtjes, die gedurende de dag aan de kijker worden voorgeschoteld. Een etmaal is in stukjes gedeeld: gedurende de nacht zien we de maan, 's ochtends en 's avonds rond de spits een snel programma en de rest van de dag een meer rustiger aanbod.

Dielissen: ,,Met de techniek die we nu gebruiken, kunnen we maar vier beelden per seconde laten zien. Dan krijg je een beetje het effect als bij een 18mm-film van vroeger, het lijkt alsof het beeld knippert. Hoe meer beeldjes, hoe rustiger het wordt om naar te kijken. We streven uiteindelijk naar tien beeldjes per seconde.''

Hij laat bij wijze van voorbeeld een 'klimmend mannetje' zien. Op het beeldscherm zie je een vrij grof gevormd figuurtje, dat per plaatje een klein stukje omhoog gaat. Het lijkt op een muziekboek in een draaiorgel. Op de KPN-toren is het zo gepiept: het ventje gaat binnen een paar seconden van beneden naar de bovenste verdieping.

,,Elk puntje in het ontwerp,'' luidt de uitleg, ,,is één lamp. Met als bijkomend probleem dat alle lampen één meter 80 uit elkaar hangen. Je moet een aardig eindje weg staan, willen al die puntjes een lijn worden. Van dichtbij zie je er weinig van. Ikzelf vind dat je op de Koninginnebrug het mooiste zicht hebt. Zeker met de spiegeling van de groene gloed op het water.''

Ja, ook hij heeft uiteraard gehoord van de protesten van de 'overkant'. Een aantal bewoners van het Noordereiland, dat zich groen en geel ergert aan de ongevraagde lichtshow. ,,Natuurlijk is dat storend,'' geeft hij ruiterlijk toe. ,,Ik begrijp dat best.'' Vandaar ook dat het programma al flink is aangepast en vooral in de avonduren de meest flitsende animaties zijn geschrapt.

Kaatsen

,,Verder wordt de sterkte van de lampen bepaald door het licht in de omgeving. Zo rond vier uur staan ze op 85 procent van de totale waarde. Als het buiten gaat schemeren, dimmen de lichten nog meer. Om uiteindelijk 's nachts nog maar voor 12 procent te stralen.''

Zijn favorieten? Hij showt het jongleurtje. Een poppetje dat ballen in de lucht gooit, die uiteindelijk tegen elkaar kaatsen. Het mannetje krijgt het hele spulletje op zijn hoofd en zakt ineen. ,,Werk van een studente,'' aldus Dielissen. Meerdere klimmende mannetjes, ook mooi. En het zandlopertje, de tijd die als het ware wegtikt - een ontwerp van hemzelf.

Behalve studenten en kunstenaars mogen ook burgers een poging wagen om met een creatieve uiting de KPN-toren te halen. ,,Als mensen een ontwerp aan mij opsturen, dan zullen we dat op zijn artistieke waarde beoordelen. En als het in orde is, dan zou ik niet weten waarom we het niet zouden vertonen.''

Onder de 'groene wand' is een lichtkrant, waarop binnenkort ook dagelijks het belangrijkste nieuws uit het Rotterdams Dagblad te zien zal zijn. Verder wordt gestreefd naar 'rechtstreekse beelden' op de gevel, direct van de computer op het scherm. Bijvoorbeeld het aftellen van de laatste seconden vóór Nieuwjaar.

Spelletjes

Nog een stap verder is het spelen van spelletjes. Pacman, Tetris of een potje tennissen - de eerste computerspelletjes, simpel vormgegeven en daardoor bruikbaar, kunnen de 'Toren op Zuid' wellicht nog eens halen. Toekomstmuziek. Eerst wil Dielissen de voorraad beelden en filmpjes flink uitbreiden, zodat er lange programma's achter elkaar kunnen worden gedraaid.

,,Zoals alles in de stad,'' besluit Dielissen, ,,moet ook dit nog een smoel krijgen. Het heeft nog niet eens een echte naam. Maar de Rotterdammers kennende, zal dat wel snel veranderen. Kunstenaars zien het als een nieuw medium, een uitdaging om er iets mee te doen. Bijna iedereen vindt het een aanwinst voor de stad.''